Yabancılar Hukuku: Temel Kavramlar
Yabancılar hukuku, yabancı uyruklu kişilerin Türkiye’ye giriş, kalış ve çıkışlarına ilişkin kuralları; uluslararası koruma statülerini ve Türk vatandaşlığına geçiş prosedürlerini düzenler. Temel mevzuat 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK), 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu ve 4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun‘un yerini alan 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu‘dur.
İkamet İzni Türleri
YUKK m. 30 ikamet izni türlerini şu şekilde sıralar:
- Kısa dönem ikamet izni (bilimsel araştırma, taşınmaz mal sahibi olma, ticari bağlantı, eğitim amaçlı vb.),
- Aile ikamet izni (Türk vatandaşı veya ikamet izni sahibi yabancının eş ve reşit olmayan çocuklarına),
- Öğrenci ikamet izni,
- Uzun dönem ikamet izni (kesintisiz en az sekiz yıl Türkiye’de yasal olarak ikamet eden yabancılara),
- İnsani ikamet izni,
- İnsan ticareti mağduru ikamet izni.
Başvurular kural olarak il göç idaresi müdürlüklerine yapılır. İkamet izni talebi reddedildiğinde ilgilinin idarî yargı yoluna başvurma hakkı saklıdır.
Çalışma İzni
Türkiye’de çalışmak isteyen yabancının, 6735 sayılı Kanun çerçevesinde Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından verilen çalışma iznine sahip olması gerekir. Çalışma izni belirli süreli veya süresiz olarak düzenlenebilir; ayrıca bağımsız çalışma izni, Turkuaz Kart ve istisnaî çalışma izni türleri de bulunur. Çalışma izni başvurusu yurt dışında dış temsilcilikler üzerinden, yurt içinde ise işveren tarafından doğrudan Bakanlığa yapılır.
Türk Vatandaşlığının Kazanılması
5901 sayılı Kanun, vatandaşlığın kazanılmasında iki temel yolu öngörür: doğumla kazanma (soy bağı veya doğum yeri esası) ve sonradan kazanma. Sonradan kazanma hâlleri şunlardır:
- Genel yoldan: Kesintisiz 5 yıl Türkiye’de ikamet, iyi hâl, genel sağlık, Türkçe konuşabilme, Türkiye’de yaşayabilecek geçim imkânı gibi şartlar aranır (m. 11).
- Evlenme yoluyla: En az 3 yıldır Türk vatandaşı ile evli olan ve evlilik birliği içinde yaşayan yabancı, aile birliği içinde yaşaması ve millî güvenlik açısından engel bulunmaması şartıyla başvurabilir (m. 16).
- İstisnaî yoldan: Ülkeye sanayi tesisi getirmiş, bilim, sanat, spor veya ekonomik alanda olağanüstü hizmeti geçmiş yabancılar için Cumhurbaşkanı kararıyla (m. 12).
- Seçme hakkının kullanılması, evlat edinme, yeniden kazanma gibi özel hâller de mevzuatta düzenlenmiştir.
Sınır Dışı Etme Kararı ve İtiraz
YUKK m. 54 sınır dışı etme sebeplerini sayar; bunlara terör örgütü mensubiyeti, kamu düzenine veya kamu güvenliğine tehdit oluşturma, vize süresinin aşılması gibi hâller dâhildir. Sınır dışı etme kararı valilik tarafından verilir. Karara karşı yabancı veya yasal temsilcisi ya da avukatı, tebliğden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurabilir. İdare mahkemesinin verdiği karar kesindir.
- Türk Vatandaşlığının Kazanılması,
- Türk Vatandaşlığından Çıkarılma,
- Yabacıların Türkiye’de Gayrimenkul Edinmesi,
- Yabancıların Türkiye’de Çalışması Ve Çalışma İzni Başvurusu Ve Takibi,
- Yabancıların Türkiye’de Oturma İzni Başvurusu Ve Takibi.
Avukat
Dilber Çiftçi
Hakkımızda
Gaziantep Boşanma Avukatı Dilber Çiftçi Koyuncu, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde lisans eğitimini başarıyla tamamlamış, daha sonra Gaziantep Barosu tarafından Avukatlık ruhsatına hak kazanmıştır.
Gaziantep Barosu’na kayıtlı olarak avukatlık ve danışmanlık hizmetlerini sürdürmektedir.
Hizmetlerimiz
Dava Süreci
- 1
Statü Tespiti
Mevcut vize, ikamet izni veya çalışma izni durumu belgelerle incelenir.
- 2
Başvuru Hazırlığı
Form, taahhütname, adli sicil ve belgeler YUKK gerekliliklerine göre hazırlanır.
- 3
İl Göç İdaresi Başvurusu
Randevu alınır, belgeler fiziki veya e-ikamet üzerinden sunulur.
- 4
Sonuç ve İtiraz
Olumsuz karara karşı 7 gün içinde idare mahkemesine itiraz edilebilir.
Sıkça Yapılan Hatalar
- Vize süresi bittikten sonra ikamet başvurusu yapmak
- Çalışma izni olmadan çalışmaya başlamak
- Sağlık sigortası eksiğiyle ikamet başvurusu yapmak
- Tercüme edilmiş belgelerin noter onayını almamak
- Adli sicil belgesinin son 6 aylık olduğunu doğrulamamak
Sıkça Sorulan Sorular
En çok sorulan konularda hızlı bilgi — tıklayın, açılsın
Oturma izni ne kadar süre için verilir?
Kısa dönem ikamet izni kural olarak iki yıla kadar verilebilir. Uzun dönem ikamet izni ise süresizdir. Her iznin uzatılma şartları mevzuatta ayrı ayrı düzenlenmiştir.
Türk vatandaşı ile evlendim, otomatik vatandaş olur muyum?
Evlilik doğrudan Türk vatandaşlığını kazandırmaz. En az 3 yıldır evli olmak, aile birliği içinde yaşamak ve millî güvenlik açısından engel bulunmaması şartlarıyla başvuru yapılır (5901 m. 16).
Sınır dışı kararına kaç günde itiraz edilir?
YUKK m. 53/3 uyarınca tebliğden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurulmalıdır; mahkeme başvuruyu 15 gün içinde sonuçlandırır ve bu karar kesindir.
Çalışma izni olmadan çalışan yabancıya ne olur?
6735 sayılı Kanun uyarınca çalışma izni olmaksızın çalışan yabancı için idarî para cezası öngörülmüştür; ayrıca sınır dışı işlemi başlatılabilir ve tekrar girişi yasaklanabilir.
Uzun dönem ikamet iznine nasıl başvurulur?
Ülkemizde kesintisiz en az 8 yıl ikamet izniyle kalan, son 3 yılda sosyal yardım almayan, yeterli ve düzenli gelir kaynağına sahip, kamu sağlığı ve kamu düzeni açısından engel oluşturmayan yabancılar il göç idaresi müdürlüklerine başvurabilir (YUKK m. 43).
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut olaylara yönelik hukuki görüş ya da tavsiye niteliği taşımaz. Yürürlükteki mevzuat değişebilir; her somut olayın kendine özgü koşulları bulunur. Hukuki destek için avukatınıza danışmanız tavsiye edilir.
Sorunuz mu Var?
WhatsApp hattından Avukat Dilber Çiftçi hukuk bürosuna ulaşabilir, sorunuzu kısa sürede iletebilirsiniz.
WhatsApp'tan Yazın