İcra Ve İflas Hukuku

İcra ve İflas Hukuku: Genel Bakış

İcra ve iflas hukuku, alacaklının alacağını devlet gücü aracılığıyla elde etmesine ilişkin usul kurallarını düzenler. Temel kaynak 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu‘dur (İİK). Kanun; takip türleri, haciz, satış, sıra cetveli, iflas, konkordato ve icra suçları gibi konuları kapsar.

İcra Takibi Türleri

• İlamsız icra takibi: Para ve teminat alacakları için, mahkeme ilamı olmaksızın başlatılan takip türüdür. Borçluya ödeme emri gönderilir.
• İlamlı icra takibi: Mahkeme ilamına veya ilam niteliğindeki belgeye dayanarak başlatılır. Borçluya icra emri gönderilir.
• Kambiyo senetlerine özgü takip: Çek, bono ve poliçeye dayanan alacaklar için öngörülen hızlı takip yoludur.
• Rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip: Taşınır ve taşınmaz rehinli alacaklar için uygulanır.

Ödeme Emrine İtiraz

İlamsız takipte borçluya tebliğ edilen ödeme emrine karşı, borçlu tebliğden itibaren yedi gün içinde icra dairesine itiraz edebilir (İİK m. 62). İtiraz, alacağın kısmen veya tamamen bulunmadığı, borcun ödendiği, zamanaşımına uğradığı gibi sebeplerle yapılabilir. İtiraz üzerine takip kendiliğinden durur. Alacaklı, itirazın iptali veya itirazın kaldırılması için ilgili yargı yoluna başvurabilir (m. 67–68).

Haciz ve Satış

Takibin kesinleşmesi üzerine alacaklının talebi ile borçlunun malvarlığına haciz uygulanır (İİK m. 78 vd.). Haczedilemeyen mallar kanunda sınırlı olarak sayılmıştır (m. 82–83); bunlar arasında borçlunun zarurî eşyası, nafaka alacakları, iş araçları ve maaşın belirli bir kısmı gibi kalemler yer alır. Maaş ve ücretlerin kısmen haczi mümkündür; asgari ücret ve geçim paylarının korunmasına dair sınırlar mevzuatta yer alır.

Haczedilen malın satışı, kural olarak açık artırma yoluyla gerçekleşir. Taşınır mallar için satış talebi haczin konulduğu tarihten itibaren altı ay, taşınmazlar için bir yıl içinde yapılmalıdır (m. 106). Bu süreler içinde satış talep edilmezse haciz düşer.

İstihkak Davası

Haczedilen malın üçüncü bir kişiye ait olduğu iddiasına ilişkin uyuşmazlıklar istihkak davası ile çözülür (İİK m. 96 vd.). Üçüncü kişinin malı, borçlunun nezdinde veya birlikte elinde bulunuyorsa borçluya ait sayılır ve üçüncü kişi bu karineyi çürütmek zorundadır.

İflas ve Konkordato

İflas, yalnızca tacirler ve tacirlere eş tutulan kişiler için uygulanabilen topluca tasfiye yoludur (İİK m. 154 vd.). İflas kararı verildikten sonra müflisin tüm malvarlığı iflas masasını oluşturur ve alacaklılar sıra cetvelindeki sıralarına göre ödeme alır.

Borçlunun malî durumunun kötüleşmesi hâlinde, alacaklılarıyla anlaşarak borçlarını yeniden yapılandırabildiği yola konkordato denir (İİK m. 285 vd.). Konkordato talebi ticaret mahkemesine yapılır; geçici ve kesin mühlet verilmesi, komiser ataması, alacaklılar toplantısı gibi aşamalardan oluşur.