Boşanma davası devam ederken ya da dava sona erdikten sonra mahkeme, müşterek çocuk lehine veya taraflardan birisi lehine nafaka ödenmesine karar verebilir. Nafaka davası ve çeşitleri ayrıntılı olarak daha önceki yazımızda incelenmiştir. Bu yazıda sadece nafakanın ödenmemesi sebebiyle şikayet konusu ele alınacaktır.
Aile Mahkemesinin nafakaya ilişkin karar vermesi nafaka almak için şart olsa da nafakayı alabilmek için yeterli değildir. Kişi, karşı tarafa nafaka ödemesi yapmadığı ya da eksik ödeme yaptığı takdirde nafaka alacaklısı olan eş nafaka yükümlüsü aleyhine İcra Müdürlüğünde icra takibi başlatmalıdır. Boşanma davası devam ederken mahkemenin bağladığı nafaka tedbir nafakası olup, ilamsız icra takibi yapılarak tahsil edilebilir. Bu durumda icra müdürlüğü borçluya ödeme emri gönderecektir. Eğer dava sona ermiş ve karar kesinleşmiş ise nafaka alacaklısı, yine icra müdürlüğüne başvuru yaparak ilamlı icra takibi yapmalıdır. Bu durumda ise icra müdürlüğü borçluya icra emri gönderecektir. Nafaka yükümlüsü icra müdürlüğünün hesabına nafaka borcunu yatırabileceği gibi, nafaka alacaklısının hesabına da açıklama yaparak yatırabilir. Nafaka borçlusu ödeme emri veya icra emrine rağmen ödeme yapmıyorsa, icra takibinin kesinleşmesinin akabinde nafaka alacaklısı, İcra Ceza Mahkemesine şikayet başvurusu yapmalıdır.
Nafaka Borcu Ödenmezse Ne Olur?
Mahkeme kararıyla hükmedilen nafakanın süresinde ödenmemesi halinde nafaka alacaklısı icra takibi başlatabilir. İcra takibine rağmen nafaka borcunun ödenmemesi durumunda ise kanunda öngörülen şartların gerçekleşmesi halinde borçlu hakkında tazyik hapsi talep edilmesi mümkündür. Bunun yanında nafaka alacağının tahsili amacıyla haciz gibi cebri icra yollarına da başvurulabilir. Her somut olay, icra dosyasının durumu ve mahkeme kararının niteliğine göre ayrıca değerlendirilmelidir.
Nafaka Ödememenin Hapis Cezası Şartları Nelerdir?
Nafaka borcunun ödenmemesi nedeniyle tazyik hapsi uygulanabilmesi için kanunda öngörülen şartların gerçekleşmesi gerekir. Öncelikle nafakaya ilişkin geçerli bir mahkeme kararının bulunması, nafaka alacağı için icra takibinin yapılmış ve gerekli usul işlemlerinin tamamlanmış olması önemlidir. Ayrıca alacaklının süresi içerisinde şikâyette bulunması gerekir. Şartların oluşup oluşmadığı her dosyada mahkeme tarafından ayrı ayrı değerlendirilmektedir.
Tazyik Hapsi Nedir?
Tazyik hapsi, nafaka borcunu ödemeyen kişiyi ödeme yapmaya zorlamak amacıyla uygulanan özel bir yaptırımdır. Cezalandırma amacı taşımaktan ziyade yükümlülüğün yerine getirilmesini sağlamayı hedefler. Kanuni şartların oluşması halinde İcra ve İflas Kanunu kapsamında üç aya kadar tazyik hapsine karar verilebilir.
Nafaka Borcu Ödenirse Hapis Cezası Kalkar mı?
Tazyik hapsinin uygulanmaya başlanmasından sonra nafaka borcunun yerine getirilmesi halinde borçlu tahliye edilir. Ancak bu durum her dosyanın özelliklerine göre değerlendirilir ve uygulanacak usul bakımından mahkeme kararları önem taşır. Bu nedenle nafaka borcunun ödenmesi halinde hukuki durumun ayrıca değerlendirilmesi faydalı olacaktır.
Birikmiş Nafaka Borcu İçin Hapis Cezası Verilir mi?
Birikmiş nafaka alacaklarının tahsili icra yoluyla istenebilir. Ancak tazyik hapsinin uygulanması bakımından kanunda öngörülen şartlar ayrıca değerlendirilmektedir. Her bir nafaka alacağı bakımından şikâyet süreleri ve takip işlemleri önem taşıdığından, geçmiş dönem nafakaları yönünden doğrudan hapis cezası uygulanacağı söylenemez. Somut olayın özelliklerine göre hukuki değerlendirme yapılmalıdır.
Birikmiş nafaka alacakları bakımından tazyik hapsinin uygulanmasına ilişkin ayrıntılı bilgi için Birikmiş Nafaka Alacağı İçin Hapis Cezası Uygulanır mı? başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.
Nafaka Ödememe Şikâyeti Nasıl Yapılır?
Nafaka alacaklısı, gerekli şartların oluşması halinde icra dosyası üzerinden kanunda belirtilen süreler içerisinde şikâyet yoluna başvurabilir. Şikâyet dilekçesinde mahkeme kararı, icra dosyası bilgileri ve ödenmeyen nafakaya ilişkin bilgiler yer almalıdır. Sürelerin kaçırılması hak kaybına neden olabileceğinden başvurunun usulüne uygun şekilde yapılması önemlidir.
Görevli ve Yetkili Mahkeme Hangisidir?
Nafaka yükümlülüğünün ihlali nedeniyle tazyik hapsi istemine ilişkin şikâyetler, kanunda öngörülen şartların bulunması halinde İcra Ceza Mahkemesinde görülmektedir. Buna karşılık nafakanın artırılması, azaltılması veya kaldırılması gibi talepler ise Aile Mahkemesinin görev alanına girmektedir. Bu nedenle başvurunun niteliğine göre görevli mahkemenin doğru belirlenmesi hak kaybı yaşanmaması açısından önemlidir.
Nafaka Ödememe Cezasında Güncel Hukuki Durum
İcra ve İflas Kanunu’nun ilgili hükümleri uyarınca nafaka yükümlülüğünün yerine getirilmemesi halinde tazyik hapsi uygulanmasına ilişkin düzenleme yürürlüktedir. Bununla birlikte her dosyada mahkeme kararının niteliği, icra sürecinin usulüne uygun yürütülmesi ve şikâyet sürelerine uyulması büyük önem taşımaktadır. Güncel mevzuat ve yargı uygulaması doğrultusunda somut olayın özelliklerine göre hukuki değerlendirme yapılması gerekir.
Nafaka ödenmemesi dolayısıyla yapılması gereken işlem İcra İflas Kanunu’nda ele alınmıştır. İİK md 344’e göre; “Nafakaya ilişkin kararların gereğini yerine getirmeyen borçlunun, alacaklının şikayeti üzerine, üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir” denilmektedir.
İcra Ceza Mahkemesi Nafaka Şikayet Şartları
*Öncelikle kesinleşmiş bir icra takibi olması gerekmektedir.
*İcra emrinin borçluya tebliğinden itibaren en az 1 ay süre ile beklenmelidir. Şayet bu süre beklenmediği takdirde şikayet talepleri mahkemeler tarafından sürenin dolmadığından bahisle reddedilmektedir.
*Burada şikayet süresi 3 ay olup, bu süre hak düşürücü süredir. Dolayısıyla karşı taraf itiraz etmese dahi hakim tarafından re’sen dikkate alınmaktadır.
Nafaka borçlusu, şikayet edilen aylardan önce açmış bulunduğu nafakanın kaldırılması veya azaltılması hakkında dava açmış ise bunu mahkemeye bildirmelidir, böyle bir durumda tazyik hapsi bu davanın sonuna bırakılır.
İcra Ceza Mahkemesi şikayeti kabul ettiği takdirde, nafaka yükümlüsü hakkında 3 aya kadar tazyik hapsine karar verir. Nafaka borçlusu şikayet edilen aylar için ödeme yaptığı takdirde derhal tahliye edilir. Ödeme yapmayarak hapis cezasını tamamlaması durumunda, nafaka borcu hala devam etmektedir, silinmesi söz konusu değildir.
Burada verilen hapis cezası tazyik hapsi niteliğinde olup, mahkumiyet değildir, dolayısıyla adli sicile işlemez. Verilen ceza disiplin cezası niteliğindedir.
Büromuz Boşanma Davaları hakkında Gaziantep ve çevre illerde avukatlık ve danışmanlık hizmeti vermektedir. Nafaka davaları hakkında detaylı bilgi için tarafımızla iletişime geçiniz.
Aşağıdaki yazılarımızı da okuyabilirsiniz:
Son Yazılar
