Boşanma veya nafaka davası sonucunda hükmedilen nafakanın uzun süre ödenmemesi halinde, nafaka alacaklılarının en çok merak ettiği konulardan biri birikmiş nafaka borcu nedeniyle hapis cezası uygulanıp uygulanamayacağıdır. Uygulamada “Birikmiş nafaka borcu için hapis cezası verilir mi?”, “Geçmiş dönem nafakaları için tazyik hapsi istenebilir mi?” ve “Şikâyet süresi nasıl hesaplanır?” soruları sıklıkla gündeme gelmektedir. Birikmiş nafaka alacakları bakımından uygulanacak hukuki süreç ile cari nafaka alacaklarına ilişkin hükümler her zaman aynı değildir. Bu yazımızda birikmiş nafaka borcu nedeniyle hapis cezasının hangi şartlarda gündeme gelebileceğini, şikâyet sürecini ve dikkat edilmesi gereken hukuki hususları ayrıntılı olarak açıklıyoruz.
Kanunlarımıza göre nafaka borçları öncelikli alacaklar arasında sayılmıştır. Bu durum nafaka borçlusu eşin diğer üçüncü kişilerle arasındaki alacak borç ilişkisinde kendini gösterir. Nafaka konusunu kendi içinde, aylık nafaka alacağı ve birikmiş nafaka alacağı olarak incelemek mümkündür. Aylık nafaka alacağı öncelikli alacak olmasına rağmen birikmiş nafaka alacağı güncel Yargıtay kararlarına göre, adi bir alacaktır. Bu durum haciz sırasında aylık nafaka alacağı gibi ayrıcalık tanınmadığı göstermektedir.
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi’nin 2013/16403 E., 2014/3173 K. Sayılı kararında; Takip dayanağı nafaka alacağı olup adi alacak değildir ve borçlunun maaşının haczi kabildir. Bu nedenle işleyecek aylık nafakanın tamamı üzerinden maaş üzerine haciz konulmasında yasaya aykırılık yoktur. Ancak birikmiş nafaka alacağı için genel nitelikteki düzenleme olan İİK’nun 83. Maddesinin uygulanması zorunludur.”
Birikmiş Nafaka Borcu Nedir?
Birikmiş nafaka borcu, mahkeme kararıyla hükmedilen nafakanın süresinde ödenmemesi nedeniyle zaman içinde biriken alacakları ifade eder. Nafaka borçlusu tarafından ödenmeyen her dönem nafakası, alacaklının talep edebileceği bir alacak kalemi haline gelir. Ancak bu alacakların tahsili ile hapis yaptırımının uygulanması bakımından farklı hukuki değerlendirmeler yapılmaktadır.
Birikmiş Nafaka Borcu İçin Hapis Cezası Verilir mi?
Bilindiği gibi nafaka borçlusu borcu ödemediği takdirde alacaklının şikayeti üzerine 3 aya kadar tazyik hapsine karar verilir. Bu konuyu daha önceki nafakanın ödenmemesi durumunda hapis cezası yazımızda ele almıştık. Bu yazıda anlatılmak istenen aylık işlenen cari nafaka değil, birikmiş nafaka alacağıdır. Birikmiş nafaka adi alacak hükmünde olup, İİK 344 hükmü uygulanmaz. Bu maddede bahsedilen nafaka aylık nafakadır. Ancak her ne kadar hapis cezasının uygulanması mümkün olmasa da adi alacak hükmünde olduğu için icraya konulması pekala mümkündür.
Cari nafaka, ödenme zamanı gelmiş ve güncel olarak ödenmesi gereken nafakayı ifade eder. Birikmiş nafaka ise önceki dönemlerde ödenmeyerek alacak haline gelen nafakalardır. Bu ayrım, hem icra takibi hem de tazyik hapsine ilişkin değerlendirmelerde önem taşımaktadır.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 1991/53 E., 1991/79 K. Sayılı içtihatına göre;, “birikmiş nafaka alacağı adi alacak hükmünde olup ve bu alacağa ilişkin ödememenin İİK 344.maddesinde belirtilen suçu oluşturmayacağı, borçlu sanığın icra emrinin tebliğinden şikayet tarihine kadarki sürede en az bir aylık cari nafaka alacağının bulunmadığı gözetilmeden sanık hakkında mahkumiyet kararı verilmesi mümkün değildir.”
Birikmiş Nafaka Alacağı Nasıl Tahsil Edilir?
Ödenmeyen nafaka alacakları icra takibi yoluyla tahsil edilebilir. Alacaklı, mahkeme kararına dayanarak icra takibi başlatabilir ve kanunun sağladığı cebri icra yollarından yararlanabilir. Sürecin usulüne uygun yürütülmesi hak kayıplarının önlenmesi açısından önemlidir.
Şikâyet Süresi Neden Önemlidir?
Nafaka yükümlülüğünün ihlaline ilişkin başvurularda kanunda öngörülen şikâyet süreleri büyük önem taşımaktadır. Sürelerin geçirilmesi, tazyik hapsi talebinin değerlendirilmesini etkileyebilir. Bu nedenle icra dosyasının ve ödeme tarihlerinin dikkatle incelenmesi gerekir.
Birikmiş Nafaka Borçlarında Zamanaşımı Ne Kadardır?
Birikmiş nafakayı talep etmek için zamanaşımı süresi Türk Borçlar Kanunu’na göre 10 yıldır. Geriye yönelik 10 yıl içerisindeki nafakalar talep edilebilir. Aksi takdirde zamanaşımı itirazı ile karşılaşılabilir.
Görevli Mahkeme Hangisidir?
Nafaka yükümlülüğünün ihlaline ilişkin tazyik hapsi istemleri İcra Ceza Mahkemesinde görülmektedir. Buna karşılık nafakanın artırılması, azaltılması veya kaldırılmasına ilişkin davalar ise Aile Mahkemesinin görev alanına girmektedir. Başvurunun doğru mahkemeye yapılması usul açısından önem taşır.
Sık Sorulan Sorular
Birikmiş nafaka borcu tek seferde ödenmek zorunda mıdır?
Ödeme şekli dosyanın özelliklerine ve tarafların anlaşmasına göre değişebilir. İcra takibi başlatılmış olması halinde süreç icra dosyası üzerinden yürütülür.
Birikmiş nafaka alacağı için faiz talep edilebilir mi?
Somut olayın özellikleri ve ilgili mevzuat çerçevesinde nafaka alacağına ilişkin faiz talepleri gündeme gelebilir. Bunun hukuki değerlendirmesi dosya bazında yapılmalıdır.
Birikmiş nafaka borcu nedeniyle haciz uygulanabilir mi?
Evet. Şartların oluşması halinde nafaka alacağının tahsili amacıyla icra ve haciz işlemlerine başvurulması mümkündür.
Nafaka borcunun ödenmemesi nedeniyle tazyik hapsinin genel şartları hakkında ayrıntılı bilgiye Nafakanın Ödenmemesi Sebebiyle Hapis Cezası başlıklı yazımızdan ulaşabilirsiniz.
Nafaka alacağı ve davaları ile ilgili ayrıntılı bilgi için Nafaka Davası Nedir? Nafaka Türleri ve Şartları (2026 Güncel Rehber) başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.
Nafaka davaları ve Boşanma davaları hakkında Gaziantep ve çevre illerde avukatlık ve danışmanlık hizmeti vermekteyiz. Detaylı bilgi için tarafımızla iletişime geçiniz.
Aşağıdaki yazılarımızı da okuyabilirsiniz:
Çalışan Kadın Nafaka Alabilir mi?
Son Yazılar
