Soybağı, kişiler arasındaki kan bağı anlamına gelir. Soybağı ana ile çocuk arasında doğum yoluyla kurulurken baba ile çocuk arasında ise ana ile evlilik, tanıma ve mahkeme kararı ile kurulmaktadır. Mahkeme kararı ile kurulan babalık davasını daha önceki yazımızda anlatmıştık.
Soybağının Reddi Davası Nedir?
Soybağının reddi davası, baba ile çocuk arasındaki nesep ilişkisini sona erdirmek için açılan davadır. Medeni Kanunumuza göre; “evlilik devam ederken veya evliliğin sona ermesinden başlayarak en fazla 300 gün içinde doğan çocuğun babası kocadır.” Bu karineye “babalık karinesi” adı verilir. Soybağının reddi davası ise babalık karinesini ortadan kaldırmayı amaçlayan davadır.
Soybağının Reddi Davasını Kimler Açabilir?
- Koca,
- Çocuk,
- Anne ve (anneye soybağının reddi davası açma hakkı, Anayasa Mahkemesi tarafından 2023 yılında verilmiştir)
- Diğer ilgililer açabilir. Dava açma süresinin dolmasından önce babanın ölmesi, gaipliğine karar verilmesi veya ayırt etme gücünü kaybetmesi durumunda; kocanın altsoyu, annesi, babası ve baba olduğunu iddia eden kişi de bu davayı açabilir.
Soybağının Reddi Davasında Davalı Kimdir?
- Davayı koca açmış ise, davalı ana ve çocuktur. Ana ve çocuk arasında zorunlu dava arkadaşlığı vardır. Bunun önemi dava esnasında ortaya çıkar. Örneğin davalı olarak sadece ana ya da sadece çocuk yazılmışsa açılan dava reddedilebilecektir.
- Davayı çocuk açmış ise, davalı ana ve babadır. Burada da ana ve baba arasında zorunlu dava arkadaşlığı vardır. Davalı olarak her ikisinin de bulunması gerekir.
Soybağının Reddi Davası Açma Şartları Nelerdir?
Soybağının reddi davası açılabilmesi için genel olarak şu şartların bulunması gerekir:
- Çocuğun, evlilik içinde veya kanunen babalık karinesi gereğince davacının çocuğu olarak kabul edilmiş olması,
- Davayı açan kişinin kanunda dava açma hakkı tanınan kişilerden biri olması,
- Dava açma hakkının hak düşürücü süre içinde kullanılması,
- Soybağının biyolojik gerçeği yansıtmadığına ilişkin iddiaların delillerle desteklenmesi gerekmektedir.
Soybağının Reddi Davasında DNA Testi Yapılır mı?
Bu davalarda en önemli delillerden biri DNA incelemesidir. Bunun yanında taraf beyanları, tanık anlatımları, yazılı belgeler ve diğer deliller de mahkeme tarafından birlikte değerlendirilir. Mahkeme, tüm delilleri inceleyerek çocuğun davacı ile biyolojik bağının bulunup bulunmadığına karar verir. ancak en önemli delil DNA testidir.
Soybağının Reddi Davasında İspat Nasıl Yapılır?
Medeni Kanuna göre soybağı davalarında dayanılacak sebepler, çocuğun evlilik içinde ana rahmine düşmesi, evlenmeden önce ana rahmine düşmesi ve ayrı yaşama sırasında ana rahmine düşmesine göre farklılık göstermektedir.
- Çocuk evlilik içinde ana rahmine düşmüşse; babaya ağır bir ispat külfeti yüklenmektedir. Koca ya cinsel ilişkinin imkansızlığını ispatlayacak ya da çocuğun kendi cinsel ilişkisinden olmasının imkansızlığını ispatlayacaktır. Örneğin, annenin çocuğun ana rahmine düştüğü dönemde yurtdışında olduğunu, cezaevinde olduğunu ya da sağlık sorunlarının buna elvermeyecek kadar ileri seviyede olduğunu öne sürebilir. İkinci duruma örnek ise kocanın çocuk yapma yeteneğinin olmaması gösterilebilir.
- Evlenmeden önce ana rahmine düşmüşse; çocuğun evlilikten itibaren 180 gün geçmeden doğduğunu belirtebilir. Bu durumda sadece evlilik tarihi ve çocuğun doğum tarihi ispat için yeterlidir.
- Ayrı yaşama sırasında ana rahmine düşmüşse; koca, fiilen ayrı yaşadıkları dönemde çocuğun ana rahmine düştüğünü ispatlaması gerekir.
Soybağının Reddi Davası Açma Süresi Var mıdır?
Koca, çocuğun doğumunu veya baba olmadığını veya ananın gebe kalma döneminde başka bir erkekle cinsel ilişkide bulunduğunu öğrendiği tarihten itibaren 1 yıl içerisinde dava açmalıdır. Anayasa Mahkemesi “her halde doğumdan itibaren 5 yıl” ibaresini kişilik haklarını zedeler nitelikte bulduğu için iptal etmiştir.
Çocuk henüz ergin değilse, kayyım atanmalı, kayyım atama kararının kendisine tebliğinden itibaren 1 yıl içerisinde dava açmalıdır. Çocuk erginse, ergin olduğu tarihten itibaren 1 yıl içinde dava açmak zorundadır.
Diğer ilgililer ve çocuğun babası olduğunu iddia eden kişi ise, kocanın ölümünü, sürekli olarak ayırt etme gücünü kaybettiğini veya hakkında gaiplik kararı alındığını öğrenmelerinden itibaren1 yıl içinde açmalıdır.
Tüm bu sürelerin sona ermiş olması dava açma hakkının sona ermesine yol açıyor olsa da, gecikme haklı bir nedene dayanıyorsa, 1 yıllık süre bu sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren başlar. Hangi durumların haklı sebep teşkil ettiğini hakim takdir eder. bu süreler HAK DÜŞÜRÜCÜ SÜRE niteliğinde olduğu için mahkeme kendiliğinden dikkate alır. eğer gecikmeyi kılan haklı bir neden yoksa dava reddedilecektir.
Soybağının Reddi Davasının Sonuçları Nelerdir?
Soybağının reddi davasının kabul edilmesiyle birlikte, çocuk ile davacı arasında hukuken mevcut olan soybağı ilişkisi mahkeme kararıyla sona erer. Kararın kesinleşmesiyle birlikte tarafların soybağından kaynaklanan hak ve yükümlülükleri de ortadan kalkar.
Soybağının reddi davasının kabul edilmesi halinde ortaya çıkabilecek başlıca sonuçlar şunlardır:
- Çocuk ile baba arasındaki hukuki soybağı sona erer.
- Baba sıfatına bağlı hak ve yükümlülükler ortadan kalkar.
- Soyadı, mirasçılık ve diğer kişisel durumlara ilişkin hukuki sonuçlar yeniden değerlendirilir.
- Koşulları varsa çocuk ile biyolojik baba arasında babalık davası açılarak yeni bir soybağı kurulabilir.
Soybağının reddine karar verilmesi, tek başına biyolojik baba ile çocuk arasında otomatik olarak soybağı kurulması anlamına gelmez. Biyolojik baba ile hukuki soybağının kurulabilmesi için gerekli şartların bulunması hâlinde ayrıca babalık davası açılması gerekir.
Mahkemenin davayı reddetmesi durumunda ise mevcut soybağı ilişkisi aynen devam eder ve baba ile çocuk arasındaki hukuki hak ve yükümlülüklerde herhangi bir değişiklik meydana gelmez.
Bu konuda Nafaka Davası başlıklı yazımızı da okuyabilirsiniz.
Soybağının Reddi Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme
Görevli mahkeme aile mahkemeleridir. Aile mahkemelerinin bulunmadığı yerde asliye hukuk mahkemeleri aile mahkemeleri sıfatıyla davaya bakar.
Yetkili mahkeme, taraflardan birinin dava veya doğum sırasındaki yerleşim yeri mahkemesidir.
Soybağının Reddi Davasında Avukat Tutmak Zorunlu mudur?
Soybağının reddi davaları; hak düşürücü sürelerin uygulanması, delillerin değerlendirilmesi, DNA incelemesi ve usule ilişkin işlemler bakımından teknik bilgi gerektiren aile hukuku davaları arasında yer almaktadır.
Özellikle hak düşürücü sürenin kaçırılması, delillerin zamanında sunulmaması veya usule ilişkin eksiklikler davanın reddedilmesine ya da hak kaybına yol açabilir. Bu nedenle dava açılmadan önce somut olayın hukuki açıdan değerlendirilmesi ve dava sürecinin dikkatle yürütülmesi önem taşımaktadır.
Her ne kadar avukatla temsil zorunlu olmasa da, soybağının reddi davalarının hukuki ve usul yönünden özellikleri dikkate alındığında, sürecin aile hukuku alanında deneyimli bir avukat tarafından takip edilmesi hakların korunması ve olası hak kayıplarının önlenmesi açısından fayda sağlayabilir.
Sık Sorulan Sorular
Soybağının reddi davasını kim açabilir?
Soybağının reddi davasını başta koca olmak üzere, kanunda belirtilen şartların varlığı hâlinde çocuk ve belirli durumlarda diğer ilgililer açabilir. Dava açma hakkı ve süreleri davacının sıfatına göre değişiklik göstermektedir.
Soybağının reddi davasında DNA testi zorunlu mudur?
Her davada zorunlu olmamakla birlikte, DNA incelemesi soybağının tespitinde en güçlü delillerden biridir. Mahkeme, somut olayın özelliklerine göre DNA incelemesi yapılmasına karar verebilir.
Soybağının reddi davası ne kadar sürer?
Davanın süresi; mahkemenin iş yüküne, delillerin toplanmasına, DNA incelemesi yapılıp yapılmamasına ve tarafların usul işlemlerine göre değişmektedir. Bu nedenle kesin bir süre vermek mümkün değildir.
Soybağının reddi davası kabul edilirse ne olur?
Davanın kabul edilmesiyle birlikte çocuk ile hukuki baba arasındaki soybağı sona erer. Kararın kesinleşmesinden sonra baba sıfatına bağlı hak ve yükümlülükler de hukuki sonuç doğuracak şekilde ortadan kalkar.
Soybağının reddi davasından sonra babalık davası açılabilir mi?
Evet. Soybağının reddi kararı kesinleştikten sonra, gerekli şartların bulunması hâlinde biyolojik baba ile çocuk arasında hukuki soybağının kurulması amacıyla babalık davası açılması mümkündür. Soybağının reddi davasının kabul edilmesinden sonra biyolojik baba ile hukuki soybağı kurulması gerekiyorsa, Babalık Davası Nasıl Açılır? Şartları ve Dava Süreci başlıklı yazımızı da inceleyebilirsiniz.
Soybağının reddi ve diğer Aile Hukuku davaları ile ilgili Gaziantep ve çevresinde avukatlık ve danışmanlık hizmeti vermekteyiz. Detaylı bilgi için tarafımızla iletişime geçiniz.
Aşağıdaki yazılarımızı da okuyabilirsiniz:
Facebook Kayıtları Boşanma Davasında Delil Olabilir mi?
Son Yazılar
